"Nếu được làm lại một lần, anh còn chọn sang CBA thi đấu không?" Trước câu hỏi ấy, Emmanuel Mudiay, từng là học sinh trung học số một toàn Mỹ, không chọn lảng tránh, mà trả lời khẳng định.
Đúng vậy. Nếu bạn là một thanh niên 17 tuổi, được chọn một trong hai con đường: một là sang giải CBA, lĩnh mức lương 1 triệu đô, lại được ra sân với vai trò hạt nhân; hai là sang NCAA, nhưng chỉ có học bổng làm phần thưởng, bạn sẽ chọn thế nào? Dù sau này Mudiay không mở được trời đất ở NBA, thậm chí ở tuổi 25 đã biến mất hẳn khỏi NBA, anh chưa bao giờ hối hận vì lựa chọn của mình. Dưới đây, hãy cùng bước vào câu chuyện của anh, xem thiên tài một thời ấy đã trải qua những gì!
Học sinh trung học số một toàn Mỹ năm ấy, sang CBA để phụ giúp gia đình.
Dù giờ đã sa sút không ít, nhưng hồi còn trung học, Mudiay tuyệt đối là nhân vật nổi bật của bóng rổ trung học Mỹ. Ngay từ năm nhất, năm hai, anh đã là hậu vệ hạt nhân của trường dự bị Grace, đạt 20 điểm, 7 rebound và 6 kiến tạo, dẫn trường vô địch giải trung học bang TAPPS.
Ngay sau đó, khi chuyển sang học viện dự bị Prime, phong độ của anh vẫn nóng. Đặc biệt ở mùa năm cuối, số liệu của anh lên tới 24 điểm, 8 rebound và 7 kiến tạo. Nhờ thiên phú thể hình và kỹ thuật tinh tế, anh được ESPN bầu thẳng là học sinh trung học số một toàn Mỹ khóa 2015. Khi khoác áo đội Mỹ dự Nike Hoop Summit, anh cũng là người nổi bật một mình, ghi 20 điểm, lấn át cả Karl-Anthony Towns, Nikola Jokic và những cầu thủ sau này thành All-Star, dẫn đội Mỹ đánh bại đội Thế giới. Một thời tiếng tăm không ai sánh. Vì vậy gần như mọi trường NCAA hàng đầu toàn Mỹ đều muốn có thiên tài này, hàng trăm hàng nghìn thư mời gửi tới.
Tuy nhiên, vì gia đình cực kỳ nghèo, mà NCAA lúc ấy chưa cho phép trường trả lương cho sinh viên, nên khi Quảng Đông Hoành Viễn đưa cho Mudiay hợp đồng 1 năm 1,2 triệu đô, và cho phép anh sau mùa giải về NBA dự draft, Mudiay vẫn từ bỏ cơ hội vào NCAA học sâu, chỉ để vào giải chuyên nghiệp sớm hơn, từ đó lo cho gia đình. Bản thân lựa chọn này không có gì sai.
Và sau khi lên sân khấu CBA, Mudiay cũng chơi khá tốt. Ở tuổi 18 anh có thể đóng góp 17,7 điểm, 6 rebound, 5,9 kiến tạo và 1,6 cướp bóng, tỷ lệ ném trúng giữ ở 49,7%. Đặc biệt trong trận gặp Trùng Khánh, anh ghi 22 điểm, 11 rebound và 13 kiến tạo, khoảnh khắc rực rỡ nhất của mình. Chỉ tiếc anh mới đá 10 vòng đã phải nghỉ vì bong gân mắt cá phải.
Bước vào vòng playoff, anh cũng chỉ đá 2 trận, trung bình 19,5 điểm, 7,5 rebound và 6 kiến tạo, hoàn toàn xứng với vị trí ngoại binh phụ. Tiếc là sau khi thua Bắc Kinh, đội dừng ở bán kết, và Mudiay cũng từ đó trở về Mỹ.
Có lúc là hạt nhân xây đội của Nuggets, nhưng mãi không thích nghi được NBA.
Ở draft 2015, dù không qua NCAA, Mudiay vẫn được Nuggets chọn ở lượt 7 vòng một. Và sau khi gia nhập Nuggets, anh lập tức được bồi dưỡng như hạt nhân, thậm chí vị thế lúc ấy còn cao hơn Jokic, người Nuggets vừa chọn trước đó không lâu. Ở mùa tân binh, Mudiay đạt 12,8 điểm, 3,4 rebound, 5,5 kiến tạo, lọt đội hình tân binh xuất sắc thứ hai. Nhìn tổng thể vẫn khá.
Tuy nhiên Mudiay cũng lộ không ít vấn đề. Thể chất của anh đúng là bùng nổ, sức bật cá nhân thậm chí sánh được với những hậu vệ ngôi sao như Russell Westbrook hay John Wall, nhưng điểm yếu ném xa thì mãi không giải quyết được. Dù ở mùa 2016-17 anh vẫn đóng góp 11 điểm, 3,2 rebound và 3,9 kiến tạo, nhưng cùng với sự trỗi dậy của Jokic và sự xuất hiện của Jamal Murray, Mudiay mất hẳn vị trí, rời Nuggets giữa mùa 2017-18.
Sau khi gia nhập Knicks, Mudiay ban đầu cũng chơi khá. Trong 22 trận còn lại, anh đạt 14,8 điểm, 3,9 rebound và 3,9 kiến tạo. Tiếp đó ở mùa 2018-19, số liệu giữ ở 14,7 điểm, 3,3 rebound và 3,9 kiến tạo. Nhưng vì thiếu tôi luyện ở NCAA, cộng với nền tảng cơ bản không vững, mọi nhược điểm đều lộ ra. Chí mạng nhất là không có cú ném ba, tỷ lệ phạt lỗi và tỷ lệ mất bóng cực cao. Phải biết trong thời bóng nhỏ, với một hậu vệ tổ chức, ba điểm này đều đủ để "lấy mạng".
Kết quả đúng là vậy. Hết mùa, anh và Knicks đường ai nấy đi, đành sang Jazz tìm cơ hội, nhưng anh vẫn chỉ đạt số liệu tệ 7,3 điểm, 2,3 rebound và 2,1 kiến tạo. Hết mùa, anh mất hẳn cơ hội tiếp tục làm việc ở NBA. Dù sau đó tạm gia nhập Kings, nhưng giữa mùa 2021-22 anh bị đội bỏ sớm. Cuối cùng, khi mới 25 tuổi, anh rút hẳn khỏi sân khấu NBA.
Bắt đầu hành trình lang bạt khắp thế giới, nay đang thi đấu ở giải Puerto Rico.
Thực ra sau khi bị NBA đào thải, Mudiay vẫn hy vọng quay lại, nên ở mùa 2022-23 anh chọn sang Iowa Wolves của G League. Ở đây anh trung bình 16,6 điểm, 4,5 rebound và 5,4 kiến tạo, là hậu vệ hạt nhân của đội, và nhờ đó giành được hợp đồng trại huấn luyện của Timberwolves. Nhưng đành chịu, trình độ của anh vẫn không đạt yêu cầu đội, nên không trở lại NBA được. Điều này khiến Mudiay nguội lạnh. Mùa hè 2023, anh sang thi đấu ở giải Puerto Rico.
Phải nói lần này anh chọn đúng. Trong một mùa khoác áo đội Cua, anh đạt 17,9 điểm, 4,2 rebound và 4,7 kiến tạo, khiến đội Cướp biển chú ý và thành công đưa anh về. Ở đây anh cuối cùng cũng chạm đỉnh sự nghiệp: năm 2025 anh đóng góp 23,3 điểm, 4,6 rebound, 5,7 kiến tạo, được bầu thẳng làm MVP và vua ghi điểm giải BSN. Dù không giúp đội vô địch, anh đã được cổ động viên Puerto Rico công nhận. Nay anh gắn bó lâu dài với giải BSN, tiếp tục sự nghiệp còn dang dở.
